یکی از مهمترین و اساسیترین برنامههای پیشگیری از بروز بیماریها و حوادث ناشی از کار در هر کشوری، انجام معاینات پزشکی نیروی کار است که تحت عنوان معاینات پزشکی طب کار شناخته میشود. کارگران قسمت بزرگی از شاغلين كشور را تشکیل می دهند و انجام معاینات شغلی آنان یکی از مهم ترین برنامه های وزارت و بهداشت حرفه ای کشور می باشد.
به صورت کلی این معاینات به چند دسته کلی زیر تقسیم بندی می شوند:......
معاینات بدو استخدام: طبق ماده 90 تامین اجتماعی قبل از استخدام فرد، انجام این آزمایشات و معاینات برای بررسی سلامت جسمی، روحی، اجتماعی به منظور متناسب سازی شغل انتخابی فرد با وی انجام می شود و هزینه آن با کارفرماست.
معاینات ادواری: هدف از انجام این معاینات ارزیابی مجدد سلامت شاغلین و تشخیص به موقع علایم بیماری های شغلی است. که طبق ماده 92 قانون کار باید حداقل سالی یک بار برای هر شاغل انجام شود.
معاینات بازگشت به کار: برای هر کارگری که بیش از 5-3 روز از محیط کاری خود دور بوده است انجام این معاینات الزامی است.
معاینات تطابق با کار: در زمانی انجام می شود که کارفرما بخواهد مطمئن شود که کارگر میتواند با خیال راحت یک کار یا کار خاص را انجام دهد.
معاینات بازنشستگی یا خروج از کار: این معاینات جهت تعیین وضعیت کلی سلامت شغلی فرد هنگام بازنشستگی یا خروج از کار انجام می شود این موضوع در خصوص برخی عوامل زیان آور محیط کار که دارای عوارض طولانی مدت هستند (مانند آزبست، سیلیس، پرتو های یونیزان و ...) از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
اهمیت انجام معاینات بدو استخدام طب کار به عنوان یک الزام قانونی.
بر اساس ماده ۹۰ قانون تامیناجتماعی، افراد شاغل در کارگاهها باید قابلیت و استعداد جسمانی متناسب با کارهای مرجوع را داشته باشند. به این منظور کارفرمایان موظف و مکلف هستند پیش از به کار گرفتن نیروی انسانی، معاینات بدو استخدام کارگران را انجام دهند.
معاینات دوره ای طب کار برای چه کسانی الزامی است؟
طبق ماده ۹۲ قانون کار هر فرد شاغل به منظور تشخیص زودرس بیماری های ناشی از کار باید حداقل سالی یکبار مورد معاینه طب کار قرار گیرد. در این معاینات عواملی که می توانند در محیط کار بر سلامت فرد تاثیر بگذارند، مورد بررسی قرار می گیرند. یکی از راههای این امر، انجام معاینات و آزمایش طب کار میباشد. از آنجا که درمان اکثر بیماری های شغلی بسیار مشکل و یا غیر قابل ممکن می باشد؛ لذا هدف از انجام معاینات ادواری تشخیص زودرس بیماریهای ناشی از کار بوده تا با اقدامات مناسب از پیشرفت بیماری جلوگیری شده و درمان بیماری راحت تر انجام پذیرد.
وظایف پزشکان مراکز طب کار
بررسی محیط کاری کارمندان و کارگران.
ارائهی توصیهها و نکات ایمنی و بهداشتی لازم.
انجام معاینات مختلف مانند بیناییسنجی، معاینهی تنفس، معاینهی قلب، شنواییسنجی و ...
مشاوره به کارفرمایان و صاحبان مشاغل جهت کاهش چشمگیر آسیبهای شغلی به کارگران و کارمندان.
مشاوره به کارفرمایان در راستای کاهش هزینههای حق بیمه.
کمک کردن به کارمندان برای سازگاری هر چه بیشتر با محیط کار.
اطمینان از تناسب جسمانی و روحی کارگران با توجه به الزامات شغلی.
ارائهی مشاورههای لازم به کارمندان و کارگران برای بازنشستگی و یا خارج شدن از کار.
ارجاع افراد به سایر متخصصان در مواقع لزوم.
بررسی آسیبهای وارده به کارمندان و کارگران در محیط کار (در مواردی که فرد آسیبدیده، مطالبه غرامت کند.)
در ارائه پیشنهادات شغلی مناسب برای کارگران و کارمندان به کمیسیون مورد نظر در تامین اجتماعی (در صورتی که بهدلیل آسیبهایی که به ایشان وارد شده، نتوانند به وظایف شغل کنونی خود بهدرستی عمل کنند.)
مزایای استفاده از خدمات مراکز طب کار
• حفظ سلامت کارمندان و کارگران و افزایش بازده کاری.
• پیشگیری از بیماریهای شغلی در محیط کار و ارتقاء سطح سلامت شاغلین
• ایجاد حس اطمینان بیشتر نسبت به کارفرما در کارمندان مبنی بر اینکه به سلامت ایشان اهمیت میدهد؛ این مسئله موجب افزایش وفاداری افراد برای انجام کارها در محیط کار و تلاش بیشتر ایشان برای ارتقاء و پیشرفت سازمان میشود.
• این مراکز مانع کاهش بهرهوری کارمندان بهدلیل مرخصیهایی که عاملشان بیماری و مشکلات جسمی و روحی است میشوند.
آزمایشات طب کار شامل چه مواردی است؟
انجام معاینات بدن و فشار خون، انجام آزمایشهای خون و ادرار، نوار قلب، اُپتومتری(بیناییسنجی)، اُدیومتری(شنواییسنجی)، اسپیرومتری(تست تنفس)، بررسی سلامت روان افراد مشغول به کار و سایر موارد در صورت لزوم.
مدارک لازم برای انجام آزمایشات طب کار
معرفینامه عکس دار، اصل کارت ملّی و شناسنامه،کارت پایان خدمت یا معافیت (در صورت شمول)، عکس 3 × 4 ، همراه داشتن عینک یا سمعک (در صورت استفاده)
مراکز طب کار، موجبات افزایش سلامتی کارمندان و کارگران
مراکز طب کار موجب افزایش سلامتی و بهرهوری کارمندان و کارگران میشوند؛ این مراکز مزایای زیادی برای سازمانها و شرکتها به ارمغان میآورند که قبلا اشاره شد. کارفرمایان میتوانند با ارجاع افراد مشغول به کار در محیط کاری سازمان یا ارگان خود، به آنها در افزایش سلامتیشان کمک کرده و همچنین اعتماد کارگران را جلب نمایند.