رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور گفت: براساس مطالعات انجام شده، روزه داری علاوه بر اثرات مفید در کنترل قند خون می تواند در بیماران دیابتی کنترل نشده باعث افزایش نامطلوب قند خون و یا حملات هیپوگلیسمی( افت قند خون) شود، که لازم است براساس شرایط بیمار تصمیم گیری شود.
دکترزهرا دستجردی در گفتگو با خبرنگار وبدا گفت : با توجه به اینکه روزهداری در سبک زندگی افراد تغییراتی مانند گرسنگی طولانی مدت، افزایش فواصل مصرف داروهای خوراکی و تغییر ساعت خواب را ایجاد میکند، در این دوره افراد دیابتی ممکن است نوسانات قند خون بیشتری را تجربه کرده که این نوسانات میتوانند به شکل افت قندهای مکرر یا قندهای بالا باشد.
وی ادامه داد: لازم است که افراد مبتلا به دیابت که تمایل به روزهداری دارند، در قدم اول، قبل از شروع ماه مبارک رمضان با پزشک خود مشورت کنند. درصورتیکه شرایط جسمی و کنترل قند خون آنها مناسب باشد و ازنظر پزشک مشکلی وجود نداشته باشد میتوانند این فریضه الهی را بهجا آورند.
رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابورگفت: درصورتی که فرد دیابتی شرایط جسمی بهجا آوردن این فریضه را نداشته باشد و پزشک روزهداری را منع کند باید از روزهداری اجتناب کند زیرا روزهداری برای بهبود وضعیت جسمی و روحی و بالا بردن سطح سلامت توسط دین اسلام توصیهشده است. اگر فرد علیرغم مخالفت پزشک، به روزهداری بپردازد، این امر می تواند به سلامت او آسیب برساند.
دکتر زهرا دستجردی در خصوص خطرات مرتبط با روزه داری در دیابت کنترل نشده بیان کرد: روزهداری با دیابت میتواند فرد دیابتی را در معرض برخی خطرات قرار دهد اما خطرات روزهداری برای مبتلایان به دیابت، از فردی به فرد دیگر متفاوت است و پزشک با توجه به عواملی صلاحیت فرد را برای روزهداری تعیین میکند:
نوع دیابت : افراد مبتلا به دیابت نوع یک در معرض خطر نوسانات قند بیشتری نسبت به افراد مبتلابه دیابت نوع 2 هستند.
مدت ابتلا به دیابت: درصورتیکه مدت ابتلا به دیابت در فرد بالاتر از 10 سال باشد، روزهداری برای وی خطر بیشتری به همراه خواهد داشت.
وضعیت کنترل قند خون: در صورت بالا بودن قند خون سه ماهه (HbA1c ) توصیه به روزهداری نمیشود.
افت قند خون: افرادی که افت قند را به صورت روزانه یا چند مرتبه در هفته تجربه میکنند، ممکن است با روزه گرفتن، احتمال افت قند و دفعات آن افزایش یابد. همچنین افرادی که افت قندهای بدون علامتدارند، در معرض خطر افت قند بیشتری نسبت به سایر افراد قرار دارند.
داروهای مورد استفاده: استفاده از انسولین نسبت به داروهای خوراکی احتمال نوسانات قند را در فرد افزایش میدهد. بخصوص افرادی که تزریقهای متعدد انسولین در طول روز دارند.
سابقه کتواسیدوز دیابتی / هایپرگلایسمی هایپراسمولار: افرادی که سابقه کتواسیدوز دیابتی در 6 ماه گذشته داشتهاند، احتمال بالاتری وجود دارد که در ماه رمضان و با روزه گرفتن کتواسیدوز را تجربه کنند. همچنین هایپرگلایسمی هایپراسمولار که در افراد مبتلابه دیابت نوع دو دیده میشود، در ماه رمضان احتمال بروز بیشتری دارد.
داشتن عوارض قلبی عروقی دیابت و یا مشکلات کلیوی: افرادی که مشکلات قلبی و کلیوی حاد دارند، برای روزهداری محدودیت بیشتری دارند و روزه گرفتن برای آنها نسبت به افراد دیگر با خطر بیشتری همراه خواهد بود.
طولانی بودن زمان روزهداری: در فصل تابستان و مناطقی که طول روز بیشتر است، طولانی شدن زمان روزهداری میتواند علاوه بر ریسک نوسانات قند، خطر کمآبی و گرمازدگی را نیز در فرد دیابتی افزایش دهد.
بارداری، سالمندی، اختلالات شناختی و ضعف جسمی
بنابراین پزشک معالج با توجه به فاکتورهای ذکرشده روزهداری را برای فرد دیابتی توصیه یا منع مینماید و در صورت تائید پزشک برای روزهداری لازم است افراد دیابتی با چالشهای کنترل قند خون و مدیریت دیابت در این شرایط آشنا شوند.
بزرگترین چالش افراد دیابتی افت و افزایش مکرر قند خون در طول روزه داری است. در کنار نوسانات قند خون، چالشهایی مانند: کمآبی بدن (دهیدراتاسیون)، بخصوص زمانی که ماه رمضان در فصل تابستان و هوای گرم باشد، افزایش دفعات انجام تست قند، تنظیم نوع و دوز داروها، تنظیم برنامه غذایی مناسب، تنظیم ساعت خواب و فعالیت بدنی است.